ટ્રાન્સફોર્મર એટલે શું? તેનો સિદ્ધાંત લખો અને તેની રચના સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ટ્રાન્સફોર્મર એ એક વિદ્યુત ઉપકરણ છે જે $AC$ વોલ્ટેજમાં વધારો કે ઘટાડો કરે છે.
જે ટ્રાન્સફોર્મર વોલ્ટેજ વધારે છે તેને સ્ટેપ-અપ ટ્રાન્સફોર્મર કહેવાય છે,જ્યારે જે ટ્રાન્સફોર્મર વોલ્ટેજ ઘટાડે છે તેને સ્ટેપ-ડાઉન ટ્રાન્સફોર્મર કહેવાય છે.
સિદ્ધાંત: ટ્રાન્સફોર્મર મ્યુચ્યુઅલ ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક ઇન્ડક્શનના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે.
રચના: ટ્રાન્સફોર્મરમાં એકબીજાથી અલગ કરેલા ગૂંચળાના બે સેટ હોય છે.
આકૃતિ $(a)$ અને $(b)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ,ગૂંચળાને નરમ લોખંડના ગર્ભ (core) પર કાં તો એકબીજાની ઉપર અથવા ગર્ભના અલગ-અલગ ભાગો પર વીંટાળવામાં આવે છે. જે ગૂંચળાને પ્રાઇમરી ગૂંચળું કહેવાય છે તેમાં $N_{p}$ આંટા હોય છે.
બીજા ગૂંચળાને સેકન્ડરી ગૂંચળું કહેવાય છે અને તેમાં $N_{s}$ આંટા હોય છે. પ્રાઇમરી ગૂંચળું એ ઇનપુટ ગૂંચળું છે અને સેકન્ડરી ગૂંચળું એ ટ્રાન્સફોર્મરનું આઉટપુટ ગૂંચળું છે.
ગૂંચળાને બે રીતે વીંટાળવામાં આવે છે:
$(1)$ કોર પ્રકાર: ગૂંચળાને નરમ લોખંડના ગર્ભના અલગ-અલગ ભાગો પર વીંટાળવામાં આવે છે,જે આકૃતિ $(b)$ માં દર્શાવેલ છે.
$(2)$ શેલ પ્રકાર: ગૂંચળાને નરમ લોખંડના ગર્ભ પર એકબીજાની ઉપર વીંટાળવામાં આવે છે,જે આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવેલ છે.

Explore More

Similar Questions

એક ટ્રાન્સફોર્મરના પ્રાઇમરી ગૂંચળામાં $500$ આંટા છે,જ્યારે તેના સેકન્ડરી ગૂંચળામાં $5000$ આંટા છે. પ્રાઇમરી ગૂંચળાને $20\, V, 50\, Hz$ ના $ac$ સપ્લાય સાથે જોડવામાં આવે છે. તો સેકન્ડરી ગૂંચળામાં આઉટપુટ કેટલું હશે?

એક સ્ટેપ-અપ ટ્રાન્સફોર્મરમાં પ્રાયમરી વાઇન્ડિંગના $300$ આંટા અને સેકન્ડરી વાઇન્ડિંગના $450$ આંટા છે. પ્રાયમરીને $150 \ V$ સાથે જોડવામાં આવે છે અને તેમાંથી વહેતો પ્રવાહ $9 \ A$ છે. સેકન્ડરીમાં પ્રવાહ અને વોલ્ટેજ કેટલા હશે?

$220 \, V$ ના $AC$ મેઈન સપ્લાય સાથે જોડાયેલ એક સ્ટેપ-ડાઉન ટ્રાન્સફોર્મર $11 \, V, 44 \, W$ ના લેમ્પને ચલાવવા માટે વપરાય છે. ટ્રાન્સફોર્મરમાં પાવરનો વ્યય અવગણતા,પ્રાઈમરી સર્કિટમાં પ્રવાહ કેટલો હશે? ($A$ માં)

એક ટ્રાન્સફોર્મર માટે,ટર્ન્સ રેશિયો $3$ છે અને તેની કાર્યક્ષમતા $0.75$ છે. પ્રાયમરી કોઈલમાં વહેતો પ્રવાહ $2 \,A$ છે અને તેને આપવામાં આવતો વોલ્ટેજ $100 \,V$ છે. તો સેકન્ડરી કોઈલમાં વહેતો વોલ્ટેજ અને પ્રવાહ અનુક્રમે ... છે.

વાસ્તવિક ટ્રાન્સફોર્મર માટે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo